Opptreden

Opptreden is een Nederlands woord met meerdere verwante betekenissen. Als zelfstandig naamwoord verwijst het naar een openbaar optreden door een artiest of groep, zoals een concert, theater- of cabaretvoorstelling, of een andere vorm van podiumkunst. Als werkwoord betekent optreden in de basis één iemand die publiekelijk presenteert of acteert, meestal op een podium. Daarnaast wordt optreden ook in een bredere betekenis gebruikt, bijvoorbeeld bij gebeurtenissen of ontwikkelingen die kunnen plaatsvinden, zoals “problemen kunnen optreden”.

In de taalpraktijk wordt vaak gesproken van “een optreden geven” of “een optreden plannen” wanneer iemand in een zaal of op een festival optreedt. Het werkwoord optre treden is een scheidbaar werkwoord: in modale en samengestelde vormen kan de particle “op” tussen de resterende werkwoorddelen geplaatst worden, bijvoorbeeld “treed op” in tegenwoordige tijd en “opgetreden” in voltooide tijd. De stamverbinding verandert volgens de persoon: ik treed op, jij treedt op, hij treedt op, wij treden op, jullie treden op, zij treden op. Het voltooide deelwoord is “opgetreden”; verleden tijd wordt vaak als “trad op” of “trad(en) op” erkend, afhankelijk van de regio.

Etymologisch komt optreden van op- (op, omhoog) en treden (tenrade, stappen) en draagt de figuratieve betekenis van iemand die naar voren stapt, verschijnt of een voorstelling geeft. Die oorspronkelijke sens werd snel uitgebreid met de moderne betekenis van publiek optreden en, in brede zin, het plaatsvinden of zich voordoen van gebeurtenissen.

Spellingkundig verdient te worden opgemerkt dat de standaard Nederlandse spelling meestal “optreden” met één p is. De vorm “opptreden” wordt doorgaans als fout herkend, al kan die fout in sommige bronnen voorkomen.