Natuurijs

Natuurijs is ijs dat ontstaat wanneer water expliciet bevriest door koude weersomstandigheden, zonder menselijke tussenkomst. Het vormt zich vooral op meren, kanalen en rivieren gedurende winters waarin de oppervlaktetemperatuur langere tijd onder nul blijft. In tegenstelling tot kunstijs, dat in ijsbanen of koelinstallaties wordt gemaakt, is natuurijs sterk afhankelijk van actuele weersomstandigheden en kan daardoor in dikte en kwaliteit variëren.

De eigenschappen van natuurijs hangen af van factoren zoals temperatuur, wind, stroming en waterdiepte. Het ijs kan helder en doorzichtig zijn (zwart ijs) of troebel en wit door luchtbellen en schoeisel van sneeuw. De dikte kan sterk verschillen tussen locaties en zelfs tussen verschillende delen van hetzelfde waterlichaam. Voor veiligheid bestaan er geen vaste regels die overal gelden; lokale richtlijnen geven doorgaans aanbevelingen voor minimale diktes afhankelijk van het beoogde gebruik, zoals wandelen of schaatsen. Het is mogelijk dat het oppervlak er stevig uitziet terwijl onder het oppervlak wél zwakke plekken of smeltlagen aanwezig zijn.

Veiligheid staat centraal bij natuurijs. Het kan onbetrouwbaar zijn door onderliggende stromingen, smeltwater en scheuren. Dikke sneeuw op het ijs kan de sterkte verbergen. Controleer de ijsdiktes op meerdere plaatsen en volg lokale adviezen en waarschuwingsborden. Ga nooit alleen de ijsvlakte op en kleed je warm; bij het vermoeden van onveiligheid bel je onmiddellijk hulpdiensten.

Historisch speelde natuurijs een belangrijke rol in het leven in koude regio’s, met tradities zoals recreatief schaatsen en, in Nederland, evenementen als de Elfstedentocht wanneer er voldoende natuurijs aanwezig is. Door klimaatverandering komen langdurige periodes van dik natuurijs minder vaak voor, waardoor deze tradities zeldzamer worden en mensen steeds meer afhankelijk zijn van betrouwbare weers- en ijsadviezen.