IIxvezels

IIxvezels, ook wel type IIx of IIx-fibers genoemd, vormen een klasse van skeletspiervezels die snel samentrekken en een hoog contractievermogen hebben. Ze zijn fast-twitch en kenmerken zich door een grote snelheid van ATPase-activiteit in de myosineketen, wat bijdraagt aan korte, explosieve bewegingen. In termen van metabole eigenschappen hebben IIxvezels een hoge glycolytische capaciteit en een relatief lage oxidatieve capaciteit, waardoor ze snel energie leveren maar snel vermoeid raken.

In mensen komen IIxvezels voor maar vormen doorgaans een relatief klein aandeel van de spiervezels; de exacte proportie varieert per spier en individu. Ze kunnen aangetroffen worden in veel skeletspieren en worden vaak geïdentificeerd met immunohistochemie voor specifieke myosine heavy chain isoformen (MyHC IIx) of met ATPase-staining bij speciale pH-omstandigheden.

Functies en rekrutering volgen de grootteprincipe: IIxvezels worden vaker geactiveerd tijdens korte, krachtige inspanningen van hoog tempo en kracht, zoals sprinten of explosieve krachtbewegingen. Hun hoge snelheid gaat gepaard met minder langdurige uithoudingsvermogen.

Plasticiteit en training: IIxvezels kunnen van phenotype veranderen onder invloed van training. Endurancetraining neigt er bijvoorbeeld toe IIx naar IIa te transformeren, terwijl IIa onder bepaalde omstandigheden ook kan terugkeren naar een meer IIx-achtig profiel. In de literatuur wordt bij mensen vaak gesproken over een overgangs- of overgangsfenotype IIx/d, omdat pure IIxbossen in menselijk spierweefsel minder vaak voorkomen dan in zoogdieren zoals muizen.

Vergelijking: in veel dieren onderscheidt men naast IIx ook IIb, met nog grotere glycolytische capaciteit; bij mensen ontbreekt doorgaans een echte IIb-isoform en IIx wordt gezien als een snelle, zeer glycolytische maar minder duurzame type.