Geursensitiviteit

Geursensitiviteit is de gevoeligheid van het olfactorische systeem voor geuren en geurprikkels. De waarneming van geuren kan sterk variëren tussen individuen en in de loop van het leven. In de klinische literatuur wordt onderscheid gemaakt tussen hyperosmia ( overgevoeligheid of sterker waarnemen van geuren), hyposmia (verminderde reukwaarneming) en anosmia (verlies van waarnemingsvermogen voor geuren). Daarnaast kunnen sommige mensen last hebben van phantosmia of cacosmia, waarbij onaangename of niet aanwezige geuren worden waargenomen.

Oorzaken en factoren

Geursensitiviteit kent diverse oorzaken. Genetische factoren spelen een rol bij de waarneming van specifieke geuren. Hormonale veranderingen, bijvoorbeeld tijdens de zwangerschap, kunnen tot tijdelijke toename van geursensitiviteit leiden. Lokale neuspathologieën zoals allergische rhinitis, sinusitis of neuspoliepen kunnen de geurwaarneming belemmeren of juist versterken. Neurologische aandoeningen zoals Parkinson- en Alzheimer-ziekte kunnen veranderingen in reukvermogen veroorzaken. Medicijnen, blootstelling aan chemische stoffen en inflammatoire aandoeningen kunnen eveneens invloed hebben. Leeftijd en omgevingsfactoren dragen bij aan de variabiliteit van geursensitiviteit.

Diagnostiek en behandeling

Diagnostiek omvat meestal een anamnese en objectieve olfactometrie, zoals tests die geuridentificatie en -detectie meten (bijvoorbeeld gestandaardiseerde testen). Behandeling is afhankelijk van de onderliggende oorzaak: behandeling van allergieën of ontstekingen, neusdouches of medicatie voor sinusproblemen, en in sommige gevallen olfactieve training om reukfunctie te verbeteren. Bij blijvende verliezen of verstoorde waarneming kan paraffynose of begeleiding van hulpmiddelen en aanpassingen in de dagelijkse maak- en werkomgeving worden aanbevolen.

Prognose en impact

Geursensitiviteit kan de kwaliteit van leven beïnvloeden, vooral bij ernstigere afwijkingen of aanhoudende phantosmie. De prognose varieert met de oorzaak en kan in sommige gevallen verbeteren met tijd, behandeling van de onderliggende aandoening of olfactieve training.