Gefractioneerd

Gefractioneerd is een Nederlands adjectief en het voltooid deelwoord van het werkwoord fractioneren. Het betekent dat iets is opgedeeld in fracties of porties, of in meerdere afzonderlijke onderdelen is verdeeld. Het woord wordt in verschillende vakgebieden gebruikt om een proces aan te duiden waarbij een substantie, gegevens of een systeem in aparte delen wordt gesplitst.

In de wetenschap en techniek verwijst fractioneren vaak naar de scheiding van mengsels in stukken met verschillende eigenschappen. Voorbeelden zijn distillatie (op basis van kookpunt), vloeistofchromatografie en extractie. Ook in de biologie en medische context is fractioneren gangbaar: differential centrifugatie maakt verschillende cellulaire fracties mogelijk, zoals mitochondriën en cytosol. Voor medische behandeling spreekt men ook van gefractioneerde bestraling of gefractioneerde dosering, waarbij de totale dosis wordt verdeeld over meerdere sessies. Dit vergroot de kans op tumorcontrole terwijl gezond weefsel beter kan herstellen.

In laboratoriumpraktijken wordt fractionatie ook toegepast bij zuivere eiwit- of biomolecuulpreparaties, waarbij de gewenste fractie uit een mengsel wordt geïsoleerd.

Etymologie: het woord is afgeleid van fractioneren, met het achtervoegsel -d als voltooid deelwoord; de wortel verwijst naar fractie, afkomstig uit het Latijn, via het Franse fractionner.