Capaciteitsmetingen

Capaciteitsmetingen is een verzamelnaam voor het bepalen van de capaciteit van een systeem, component of proces. Onder capaciteit wordt verstaan de maximale hoeveelheid opslag, verwerking of doorvoer die onder bepaalde omstandigheden beschikbaar is. De term wordt in verschillende domeinen gebruikt, zoals elektrotechniek, opslagtechnologie, procesengineering en waterbeheer. Het doel is betrouwbare, reproduceerbare en traceerbare metingen die bruikbaar zijn bij ontwerp, kwaliteitszorg en onderhoud.

In de elektrotechniek verwijst capaciteitsmeting meestal naar de bepaling van elektrische capaciteit, uitgedrukt in farad. Instrumenten zoals LCR-meters en impedantie-analysatoren meten C door de respons op wisselspanningen over verschillende frequenties te evalueren. Methoden omvatten brugmethoden (bijv. de Scheringbrug), impedantieanalyse en automatische routinemetingen. Belangrijke invloedsfactoren zijn meetfrequentie, temperatuur, lekkages en parasitaire elementen; de nauwkeurigheid hangt af van kalibratie en traceerbaarheid naar referentiemetingen.

Bij batterijen en energiedragers is capaciteit de hoeveelheid opgeslagen lading, uitgedrukt in ampère-uur (Ah) of watt-uur (Wh). De gangbare testmethode is een constante-stroomontlading tot een afgesproken cut-off spanning bij gecontroleerde temperatuur. De capaciteit wordt bepaald uit de afgenomen lading. Uitkomsten hangen af van ontlaadsnelheid (C-rate), temperatuur en leeftijd; daarom worden vaak meerdere tests uitgevoerd en de resultaten gerapporteerd met relevante correcties.

Capaciteit van tanks, reservoirs en transportleidingen wordt doorgaans uitgedrukt in liters of kubieke meters. Methoden omvatten gravimetrische metingen (weging van gevuld/ongevuld materiaal), of volumetrische kalibraties met referentievolumes. Voor grotere systemen spelen niveaumeting en vloeistofdichtheid een rol, terwijl temperatuur en dichtheid de interpreteerbaarheid van de meetresultaten beïnvloeden.

Praktisch gezien vereist capaciteitsmeting kalibratie, traceerbaarheid en naleving van normen. Organisaties maken gebruik van internationale standaarden (ISO, IEC) en onderhoudslogboeken om meetprocedures en kalibraties bij te houden.