reproduceerbare

Reproduceerbare is een term die wordt gebruikt om aan te geven dat resultaten, analyses of studies kunnen worden herhaald door anderen op basis van de beschreven werkwijze en, waar mogelijk, met dezelfde data en materialen. In de wetenschap is reproduceerbaarheid een kernwaarde voor controleerbaarheid en betrouwbaarheid van bevindingen. Een reproduceerbaar onderzoek maakt het mogelijk om te verifiëren of de uitkomsten standhouden onder dezelfde omstandigheden.

In het Nederlands wordt soms onderscheid gemaakt tussen reproduceerbaar en repliceerbaar. Reproduceerbaar verwijst meestal naar het opnieuw uitvoeren van dezelfde analyse met dezelfde data en code om tot dezelfde resultaten te komen. Repliceerbaar (of replicateerbaar) verwijst vaker naar het bevestigen van conclusies met onafhankelijke data en mogelijk een andere aanpak. De termen worden in verschillende disciplines verschillend gehanteerd, waardoor helderheid over de context belangrijk is.

Praktisch bevorderen van reproduceerbaarheid vereist onder meer: uitgebreide documentatie van methoden en stappen, selectie en beschrijving van data, code en softwareversies; gedeelde data en code via open repositories; gebruik van versiebeheer; vastleggen van omgevingsinstellingen en random seed-waarden; en het inzetten van reproduceerbare omgevingen zoals containers (bijv. Docker) of gespecificeerde conda-omgevingen. Literatuurwerkprocessen (bijv. Jupyter-notebooks of RMarkdown) kunnen helpen bij het herhalen van analyses.

Voordelen van reproduceerbaarheid zijn onder meer groter vertrouwen in resultaten, snellere foutdetectie en een stevigere basis voor voortgezet onderzoek. Uitdagingen zijn onder meer privacy- en juridische beperkingen bij data, gebruik van propriëtaire software, nondeterministische berekeningen en de voortdurende noodzaak om de infrastructuur en documenten bij te houden.