reproduceerbaar

Reproduceerbaar is een term uit de wetenschap die verwijst naar de mogelijkheid om de resultaten van een onderzoek te herhalen en exact te reconstrueren door anderen, met dezelfde data, code en analyse-stappen. Het benadrukt dat niet alleen de conclusies kloppen, maar dat het pad naar die conclusies ook opnieuw kan worden gevolgd onder dezelfde omstandigheden.

Daartoe is gedetailleerde documentatie noodzakelijk: toegankelijke data, volledig broncode, beschrijving van algoritmes, parameterinstellingen en de gebruikte softwareversies. Bij computergestuurde analyses is het vaak ook nodig om een vaste random seed of deterministische algoritmes te hanteren en om de computational environment vast te leggen (bijv. via containers of virtuele omgevingen).

Reproduceerbaarheid versterkt betrouwbaarheid, vergroot transparantie en vergemakkelijkt foutopsporing. Uitdagingen zijn onder meer privacy- of intellectueel-eigendomsbeperkingen, beperkte toegang tot data, afhankelijkheid van commerciële software, en niet-gedocumenteerde preprocessing of verborgen afhankelijkheden die reproduceerbaarheid bemoeilijken.

Binnen de open science-beweging wordt gestreefd naar reproduceerbaarheid door beleid voor open data en open source code, preregistratie van onderzoeken, en gebruik van versiebeheer en literate programming. Leidende praktijken zijn onder meer het vastleggen van data- en codeversies, het gebruik van containers of virtuele omgevingen en het delen van reproduceerbare workflows. In sommige disciplines wordt onderscheid gemaakt tussen reproduceerbaar (exacte herhaling met dezelfde data en code) en repliceerbaar (bevestiging met gewijzigde data of onafhankelijke methoden).