nauwkeurigheid

Nauwkeurigheid is de mate waarin een meting of schatting aansluit bij de echte waarde. In de metrologie en datawetenschap verwijst nauwkeurigheid naar de nabijheid van het meetresultaat tot een referentiewaarde, rekening houdend met de onzekerheid van de meting. Omdat de echte waarde meestal onbekend is, wordt nauwkeurigheid vaak benaderd via kalibratie, referentiestandaarden en traceerbare metingen.

Nauwkeurigheid staat in contrast met precisie. Precisie gaat over de herhaalbaarheid van meetresultaten onder gelijke omstandigheden, terwijl nauwkeurigheid gaat over de closeness to the true value. Een meting kan zeer precies zijn maar weinig nauwkeurig als deze systematisch afwijkt van de echte waarde (bias). Omgekeerd is er weinig precisie mogelijk als onafhankelijke meetresultaten sterk variëren, ook al ligt de gemiddelde waarde dichtbij de echte waarde.

Factoren die nauwkeurigheid beïnvloeden zijn onder meer kalibratie en traceerbaarheid, instrumentfouten (bias), omgevingsinvloeden en meetmethoden. Het onbekende ware niveau vereist een onzekerheidsanalyse: een meting levert naast een resultaat ook een betrouwbaarheidsinterval, dat de maximale foutmarges weerspiegelt.

Maatstaven voor nauwkeurigheid zijn onder meer de absolute fout, relatieve fout en, in classificatieproblemen, de nauwkeurigheid als aandeel correcte classificaties. In praktijksituaties streven organisaties naar hoge nauwkeurigheid door periodieke kalibratie, zorgvuldige methodologie en controle van afwijkingen.

Toepassingen van nauwkeurigheid vinden we in engineering, kwaliteitscontrole, laboratoriumonderzoek en informatica, waar betrouwbare metingen en berekeningen essentieel zijn. Nauwkeurigheid blijft daardoor een fundamenteel criterium voor betrouwbaarheid en besluitvorming.