terminologieduplicatie

Terminologieduplicatie is het verschijnsel waarbij in een terminologische verzameling hetzelfde concept wordt aangeduid met meerdere termen (synoniemen) of waarbij één term voor meerdere concepten wordt gebruikt. Het resultaat is ambiguïteit en inconsistente terminologie, wat de betrouwbaarheid en het hergebruik van termen ondermijnt.

Er bestaan twee hoofdsoorten: eerste, meerdere termen voor hetzelfde concept, bijvoorbeeld verschillende vakjargontermen die hetzelfde idee weergeven. Tweede, één term die naar verschillende concepten verwijst, waardoor verwarring ontstaat bij interpretatie en vertaling. Beide vormen komen voor in meertalige of samengestelde terminologieën en kunnen ontstaan door fragmentatie van bronnen of gebrek aan een centraal beheersmodel.

Oorzaken zijn onder meer gebrek aan harmonisatie tussen bronnen, verouderde of geïmporteerde data uit verschillende systemen, inconsistent conceptmodellering, onvoldoende governance en wijzigingen in taal of vakgebied zonder bijhouden van relaties tussen termen. Ook migratie van data, verschillende nomenclatuur over tijd en regionale varianten dragen bij aan duplicatie.

Gevolgen zijn onder meer onvoldoende eenduidige communicatie, verwarring bij zoek- en vertaalopdrachten, slechte interoperabiliteit tussen systemen en verhoogde onderhoudslasten doordat duplicaten afzonderlijk moeten worden beheerd. Problemen drijven op data-integratie, semantische interpretatie en kwaliteit van verslaglegging.

Detectie en aanpak omvatten het inzetten van terminology management tools, het toewijzen van unieke concept-ID’s, het vastleggen van scope notes en preferred terms, en het samenvoegen of verwijderen van duplicaten. Richtlijnen zoals het toewijzen van een voorkeurterm, het gebruik van synoniemen en het regelmatig controleren van relaties tussen termen zijn essentieel. Internationale normen zoals ISO 704 en ISO 25964 bieden kaders voor terminology management en uitruil van terminologie tussen systemen. Weloverwogen governance en heldere modellering zijn cruciaal om terminologieduplicatie effectief te beheersen.

---