sulfatiespatronen

Sulfatiespatronen zijn herkenbare ruimtelijke distributiepatronen van sulfaatmineralen in gesteente, sedimenten of bodems, die ontstaan door geochemische en diagenetische processen. De term wordt gebruikt in geologie, mineralogie en milieustudies om texturen en ruimtelijke variatie in sulfaathoudende fasen te beschrijven.

Voorkomende milieus zijn evaporische afzettingen, zoals gips (calciumsulfaat dihydraat) en anhydriet (calciumsulfaat), maar sulfaatpatronen komen ook voor in mariene en lacustriene sedimenten, diagenetische halos rondom mineralisatie en in hydrothermale adersystemen.

Oprichtingsmechanismen: Verdamping van water leidt tot concentratie van calcium- en sulfaationen en tot precipitaties van gips en anhydriet; omzettingen tussen gips en anhydriet kunnen bij veranderde vocht- en temperatuurcondities optreden; flow van hydrothermale fluids kan sulfaten transporteren en in fracturen of aders laten uitkristalliseren. Diagenetische veranderingen zoals rehydratatie of dehydratisering kunnen eveneens patronen vormen.

Betekenis: sulfaatpatronen dienen als indicatoren voor paleoekologische omstandigheden, evaporatieve omstandigheden en de diagenetische geschiedenis van een pakket; ze zijn relevant voor exploratie van koolwaterstoffen en voor het bepalen van porositeit en reservoirkwaliteit in sedimentaire gesteenten.

Onderzoeksmethoden: petrographie onder microscoop, X-ray diffractie (XRD) voor mineralogische identificatie, elektronenscan (SEM) en microanalyse (EDS/EPMA), en isotopenanalyse van zwavel en zuurstof om bronnen en processen te bepalen.

Voorbeelden van patronen omvatten gips- of anhydrietbanding, nodulaire texturen, en halo's rondom breuken die verklaard kunnen worden door veranderingen in poreuze vloeistofstromen en diagenetische substitutie; patroontypes variëren met environment en geologische geschiedenis.

Zie ook: evaporieten, gypsum, anhydrite, sulfaatmineralen, diagenese, isotopenanalyse.