slijmafscheiding

Slijmafscheiding is de productie en afgifte van slijm door slijmvliezen in het lichaam. Slijm dient als een beschermende laag die vocht behoudt, de oppervlakken smeert en ziekteverwekkers, stofdeeltjes en micro-organismen vasthoudt zodat ze gemakkelijker worden verwijderd.

In de luchtwegen wordt slijm hoofdzakelijk geproduceerd door gobletcellen in het epitheel en door klieren in de wand van de neusholte, sinussen en tracheo-bronchiale boom. Ook in het spijsverteringskanaal, de slijmvliezen van het oog en andere mucosae komt slijm voor, maar de samenstelling en regulatie variëren per weefsel.

De samenstelling van slijm bestaat vooral uit water, mucine-glycoproteïnen, elektrolyten en kleine beschermende componenten zoals secretorisch IgA (sIgA), lysozymen, lactoferrine en peroxidases. Deze combinatie zorgt voor elasticiteit, zichtbare vloeibaarheid en antimicrobiële eigenschappen, terwijl het slijm de onderliggende epitheelcellen beschermt tegen uitdroging en irriterende stoffen.

Functies van slijm zijn onder meer het smeren en beschermen van de mucosa, het vasthouden van ingeslikte deeltjes en microben en het ondersteunen van de mucociliaire klaring, waarmee slijm samen met trilhaartjes uit de luchtwegen wordt verplaatst richting thees en keel.

Regulatie gebeurt vooral via het autonome zenuwstelsel: parasympathische activatie verhoogt slijmsecretie, terwijl irritatie, ontsteking en allergieën de productie kunnen versterken. Bij dehydratie of droge omgevingen kan slijm dikker en minder mobiliseerbaar worden.

Klinisch gezien kan slijmafscheiding verhoogd zijn bij aandoeningen als allergische rhinitis, astma, COPD, chronische bronchitis en cystic fibrosis. Het kan ook veranderde kleur of consistentie vertonen bij infecties of ontstekingen. Behandeling richt zich op onderliggende oorzaken, vochtigheid, neusspoelingen en soms mucolytica of andere ademhalingsmiddelen.