consistentie

Consistentie is de eigenschap dat onderdelen van een systeem in overeenstemming zijn en geen tegenstrijdige uitspraken, regels of toestanden bevatten. In het alledaagse taalgebruik verwijst het vaak naar voorspelbaarheid en coherente normen. In wetenschap en technologie verwijst men doorgaans naar het vermogen van verschillende componenten om samen te werken zonder conflicten en om data, processen en resultaten onderling met elkaar te laten kloppen.

In logica en wiskunde is een verzameling uitspraken consistent wanneer er geen afleiding bestaat die zowel een bewering als haar ontkenning afleidt. Met andere woorden: er mag geen contradictie voortvloeien uit de gekozen axioma's. De relevantie van consistentie is vaak relatief, aangezien de conclusie afhangt van welke axioma’s als basis dienen. In sterk genoeg formele systemen kan men, zoals Gödel liet zien, de eigen consistentie niet binnen dat systeem bewijzen.

In computerwetenschap en gegevensbeheer gaat consistente data over het behoud van geldigheid volgens vastgestelde regels. Transacties in relationele databases streven naar een consistente toestand na elke commit (ACID: atomiciteit, consistentie, isolatie, duurzaamheid). In gedistribueerde systemen bestaan verschillende modellen van data-consistentie, variërend van sterk tot eventuale, afhankelijk van de gewenste trade-off tussen nauwkeurigheid en beschikbaarheid.

In de psychologie en evaluatie verwijst interne consistentie naar de samenhang tussen de onderdelen van een meetinstrument. Cronbachs alfa is een veelgebruikte maat voor deze samenhang; hogere waarden duiden op grotere interne consistentie, hoewel extreem hoge waarden op redundantie kunnen wijzen. Buiten de statistiek kan consistentie ook verwijzen naar het voldoen aan stabiele principes en zorgvuldige, consequente redenering en gedrag.