karbonatisch

Karbonatisch is een bijvoeglijk naamwoord dat wordt gebruikt in de geowetenschappen om te verwijzen naar koolstofaten en naar materialen en processen die grotendeels uit koolstofaten bestaan. Het woord is afgeleid van koolstof en carbonate. In het Engels wordt het vaak vertaald als carbonatic of carbonate. De term verschijnt vooral in de context van gesteenten, mineralen en waterchemie.

In de geologie verwijst karbonatisch vooral naar gesteenten die hoofdzakelijk uit koolstofaten bestaan, zoals kalksteen (calciumcarbonaat CaCO3) en dolosteen of dolomiet (CaMg(CO3)2). Deze gesteenten vormen zich doorgaans in mariene omgevingen door sedimentaire afzetting en kunnen door oplosbaarheid karstachtige landschappen veroorzaken, met kenmerken als grotten en dolines. Karbonatische topografie is vooral bekend in tropische en gematigde regio’s, maar komt wereldwijd voor.

In hydro- en geochemie beschrijft karbonatische systemen de chemie van kooldioxide in water en de aanwezigheid van koolzuur, bicarbonaat (HCO3−) en carbonaat (CO3^2−) in oplossing. Het evenwicht tussen deze soorten hangt sterk af van de pH en beïnvloedt buffering, mineralenoplossing en de oplosbaarheid van carbonate mineralen. Dit systeem speelt een belangrijke rol bij waterkwaliteit, koolstofcyclus en de stabiliteit van karbonatische gesteenten.

Toepassingen en betydning: karbonatische gesteenten zijn cruciaal voor cement- en bouwmaterialen en voor koolstofopslag en -buffering in geologische formaties. In bodemkunde kunnen calcareuze of karbonatische bodems de pH en nutriëntenbeschikbaarheid beïnvloeden. Synoniemen omvatten koolstofaat en carbonate-termen; veelvoorkomende koolstofaten zijn kalksteen en dolomiet.

Zie ook: karst, kalksteen, dolomiet, koolstofdioxide in water.