hypodontie

Hypodontie is de aangeboren afwezigheid van één tot zes blijvende tanden. Als zes of meer tanden ontbreken, spreekt men van oligodontie; volledige afwezigheid wordt anodontie genoemd. Bij de classificatie worden doorgaans derde molaren buiten beschouwing gelaten. Hypodontie kan voorkomen als een isolaat stoornis of als onderdeel van een genetisch syndroom.

De meeste gevallen van hypodontie hebben een genetische basis. Erfelijkheid speelt een belangrijke rol en mutaties in genen zoals MSX1, PAX9, AXIN2, EDA en WNT10A zijn in verband gebracht met congenitale ontbreking van tanden. Omgevingsfactoren kunnen meespelen, maar zijn doorgaans minder bepalend. Daarnaast komt hypodontie vaker voor bij sommige syndromen, zoals ectodermale dysplasie.

De tanden die het meest ontbreken zijn vaak de maxillaire laterale incisieven en de mandibulaire tweede premolaren; ook andere tanden kunnen ontbreken. De afwezigheid kan enkel- of meervoudig zijn en kan leiden tot ruimte- en occlusieproblemen, esthetische zorgen en functionele beperkingen.

Diagnostiek gebeurt meestal in de kindertijd via klinisch onderzoek en radiologisch beeld (bijv. orthopantomografie of CBCT). Vroege detectie ondersteunt planning op gebied van orthodontie en prothetische rehabilitatie.

Behandeling is multidisciplinair en afgestemd op het aantal ontbrekende tanden, hun positie en de groeistadiums van de patiënt. Mogelijke opties zijn orthodontische ruimtebeheer, restauratieve behandelingen, en na voltooiing van de groei implantaten of andere prothetische vervangingen. Doel is een functionele occlusie en optimale esthetiek met een blijvende prognose.

Epidemiologisch ligt de prevalentie van hypodontie in de permanente dentitie meestal tussen circa 3 en 8 procent wanneer derde molaren buiten beschouwing worden gelaten, met variaties tussen populaties.