diatomien

Diatomien, ook wel diatomen genoemd, vormen een wereldwijde groep eukaryote, fotosynthetische algen die in vrijwel alle waterige habitats voorkomen, van meren en rivieren tot oceaanwater en vochtige bodems. Ze behoren tot de Bacillariophyta en zijn vooral bekend om hun microscopisch kleine silicawanden, het frustule, dat uit twee helften bestaat die als een deksel en onderdeksel op elkaar passen. Het frustule vertoont vaak ingewikkelde patronen en poriën, wat diatomien onder de microscoop onderscheidend maakt en bijdraagt aan hun enorme diversiteit.

De morfologie van diatomien omvat twee hoofdgroepen: centrische diatomien met ronde tot schotelvormige silhouetten en pennate diatomien die langwerpig zijn. Pennate soorten kunnen langs oppervlakken glijden via een opening genaamd raphe. Diatomien zijn meestal zeer klein en vertonen veel variatie in vorm en patroon. Wat voortplanting betreft, reproduceren ze gewoonlijk asexueel door mitose; bij herhaalde deling nemen cellen in grootte af totdat seksuele reproductie optreedt om grotere generaties te herstellen.

Ecologisch spelen diatomien een cruciale rol als primaire producenten in zoet en zout water. Door fotosynthese leveren ze een belangrijke bijdrage aan koolstof- en zuurstofcycli en aan de structuur van voedselketens. Diatomien reageren sterk op nutrienten en siliciumbeschikbaarheid, waardoor ze in waterkwaliteitsanalyses als bio-indicatoren worden gebruikt.

Fossielen van diatomien vormen diatomeeëne aarde (diatomiet), gesteente opgebouwd uit uitgestoven frustulen. Diatomiet wordt industrieel benut voor filtratie, schuurmiddelen, isolatie en polijsten, en levert ook belangrijke gereedschappen voor paleontologische reconstructies van vroegere omgevingen.