contextinterpretatie

Contextinterpretatie is het proces waarbij de betekenis van een woord, zin of gebeurtenis wordt afgeleid uit de context waarin deze voorkomt. Daarbij spelen verschillende bronnen een rol: de taalcontext (co-text), de situatie waarin het gesprek plaatsvindt, de discursieve context van wat eerder is gezegd, en bredere wereldkennis, cultuur en normen. In de linguïstiek en communicatie is contextinterpretatie essentieel voor disambiguatie, referentie en pragmatische inferentie.

Belangrijke concepten zijn onder meer deixis (betrekkingen naar sprekers, tijd en plaats), anaforische verwijzingen (verwijzingen naar iets uit eerder gezegd materiaal) en implicatuur/implicatuur (betekenissen die niet letterlijk uitgesproken worden maar via context en gemeenschappelijke kennis wordt afgeleid). Theorieën over contextinterpretatie variëren van traditionele semantiek die context als input behandelt tot pragmatische en dynamische benaderingen die betekenis zien als afhankelijk van contextwijzigingen. In dynamische-semantische benaderingen wordt de context voortdurend bijgewerkt na elke taalhandeling, zodat toekomstige interpretaties mede daardoor bepalen.

Toepassingen van contextinterpretatie zijn onder meer taalonderwijs, vertaling, natuurlijke taalverwerking en spraaktechnologie, alsook rechtswetenschap en media-analyse waarin men bedoelingen en interpretaties correct wil plaatsen. Technische uitdagingen zijn polyseemie (meerdere betekenissen), interculturele verschillen in context, en het herkennen van sarcasme of figuurlijk taalgebruik.

Een voorbeeld: het woord bank kan zowel verwijzen naar een financiële instelling als naar een zitmeubel. De juiste interpretatie hangt af van de bredere context, zoals het onderwerp van gesprek en de zinsomgeving. Contextinterpretatie is daarom een fundamentele factor in begrip en communicatie.