bloedcalcium

Bloedcalcium verwijst naar calcium dat in het bloed aanwezig is. Het grootste deel is gebonden aan eiwitten zoals albumine; een deel bevindt zich in vrije (ioniseerbare) vorm. Men spreekt van total calcium en ionized calcium. Bij volwassenen liggen de normale waarden doorgaans rond total calcium 2,2–2,6 mmol/L (8,8–10,4 mg/dL) en ionized calcium 1,1–1,3 mmol/L (4,5–5,3 mg/dL). Calcium in het bloed is onder andere afhankelijk van botreserves, opname in de darm en uitscheiding via de nieren. Het speelt een cruciale rol bij neuromusculaire prikkeloverdracht, bloedstolling, enzymactiviteit en signaaltransductie; het is tevens een reservoir voor botmineralisatie en -remodellering.

Regulatie en meting: De interpretatie van bloedcalcium hangt mede af van het albuminegehalte, omdat dit het totale calcium beïnvloedt. Ion calcium geeft een directe maat voor de biologisch actieve fractie. PTH verhoogt het bloedcalcium via botafbraak en verhoogde nierreabsorptie; vitamine D verhoogt de calciumabsorptie in de darm; calcitonine verlaagt het calcium. Nierfunctie en fosfaatspiegel beïnvloeden eveneens de waarden.

Pathologie: Hypocalcemie (te laag calcium) ontstaat vaak bij hypoparathyreoïdie, vitamine D-deficiëntie, pancreatitis of sepsis. Hypercalcemie (te hoog calcium) komt voor bij hyperparathyreoïdie, maligniteit met PTHrP of vitamine D-intoxicatie, en bij bepaalde granulomateuze ziekten.

Diagnostiek en behandeling: Bij afwijkingen worden doorgaans totaal calcium, ionized calcium, albumine, fosfaat, PTH en vitamine D-spiegels bepaald. Acute hypocalcemie vereist vaak intraveneus calcium; chronische afwijkingen beheerst men gericht op de onderliggende oorzaak, met orale calcium en vitamine D en, bij hypercalcemie, hydratatie en afhankelijk van de oorzaak mogelijk bisfosfonaten.