Voedingstesten

Voedingstesten zijn een verzamelnaam voor diagnostische procedures die gericht zijn op het beoordelen van de voedingsstatus, de voedingsinname en de invloed van voeding op de gezondheid. Ze worden toegepast door artsen, diëtisten en onderzoeksinstellingen en kunnen zowel klinisch als wetenschappelijk van aard zijn.

Doel en toepassingen: voedingstesten kunnen afwijkingen van de voedingsstatus opsporen (zoals ijzer- of vitaminedeficiënties), onduidelijkheden over eetgedrag verhelderen, intoleranties of allergieën onderzoeken en stofwisselingsstoornissen detecteren. Ze komen voor in klinische voeding, sportvoeding, preventieve gezondheidszorg en onderzoekssettings.

Typen testen: bloedtesten voor voedingsstatus (bijv. ferritine, ijzer, vitamine D, B12, folaat, albumine), metabole markers (glucose, HbA1c), en urine- of faecesonderzoek. Ademtesten zoals lactose-ademtest en glucose-ademtest worden gebruikt bij malabsorptie en SIBO. Faecale elastase kan de exocriene pancreasfunctie beoordelen. Daarnaast worden serologie bij coeliakie (tTG, EMA) en allergietesten gebruikt. Indirecte methoden zoals voedingsanamnese en voedsel- en dieetregistraties bieden context en helpen bij eliminatie- en challenge-diäten.

Betrouwbaarheid en interpretatie: de juistheid van voedingstesten varieert sterk per test; niet alle tests hebben bewezen klinische waarde. Resultaten dienen altijd in samenspraak met een zorgprofessional te worden geïnterpreteerd, bij voorkeur in combinatie met klinische symptomen en eetpatronen. Voedingsadvies kan mede op basis van de uitslagen worden aangepast.

Kritiek en beperkingen: sommige testen, zoals IgG-voedselreactiviteit-tests, zijn controversieel en worden niet door alle richtlijnen ondersteund vanwege beperkt bewijs en kans op vals-positieve resultaten. Kosten, beschikbaarheid en patiëntbelasting spelen ook een rol in de afweging.