Proteobacteriën

Proteobacteriën vormen een van de grootste en meest diverse fylogenetische groepen bacteriën. Deze Gram-negatieve organismen komen voor in vrijwel elk milieu: in de bodem, zoet en zout water, in sediments, op planten en in dierlijk en menselijk weefsel. De stam bevat meerdere klassen—Alpha-, Beta-, Gamma-, Delta- en Epsilonproteobacteria—en Zetaproteobacteria worden soms als aparte groep behandeld. De naam verwijst naar Proteus, een Griekse god die van vorm kan veranderen, wat de morfologische diversiteit van de groep symboliseert.

Wat hen verbindt, is hun gemeenschappelijke Gram-negatieve celwand met een buitenmembraan. De metabolische mogelijkheden binnen proteobacteriën zijn groot: van chemolitho- en chemoheterotroof tot autotroof, en van aerobe tot anaerobe en microaerofiele groei. Ook zijn er organismen met beperkte vormen van fotosynthese.

Ecologisch vervullen proteobacteriën talloze rollen. Ze spelen een sleutelrol in biogeochemische cycli, bijvoorbeeld bij stikstoffixatie in symbiose met planten en bij omzettingen van zwavelverbindingen in sediments. Veel leden zijn ook betrokken bij menselijke ziekten of zijn van groot belang voor biotechnologie en landbouw. Enkele bekende genera zijn Escherichia, Salmonella en Vibrio, die beide ziekteverwekkers kunnen zijn, maar ook Rhizobium en Pseudomonas met belangrijke toepassingen in landbouw en industrie.

De biodiversiteit van Proteobacteriën onderstreept hun centrale positie in de bacteriële wereld en maakt ze een hoofdonderwerp van evolutionaire en functionele studies. De taxonomie evolueert voortdurend door moderne moleculaire methoden, zoals 16S-rRNA-sequencing.