Opnamefuncties

Opnamefuncties verwijst naar de fysiologische en farmacologische processen waardoor stoffen vanuit de omgeving of uit lichaamsvloeistoffen in cellen of weefsels worden opgenomen. In de biologie gaat het vaak om de opname van voedingsstoffen en ionen, terwijl in de geneeskunde en farmacologie de aandacht uitgaat naar de opname van geneesmiddelen en xenobiotica, die bepalend is voor bioavailability en verdeling in het lichaam.

De mechanismen van opname omvatten verschillende routes. Passieve diffusie gebeurt langs de concentratiegradiënt door het lipide dubbellaag membraan. Gefaciliteerde diffusie gebruikt specifieke transporteiwitten zonder energieverbruik. Actieve transporten vereisen energie en kunnen tegen de concentratiegradiënt in werken, vaak via pompen of carriers met substrate-spezificiteit. Endocytose en pinocytose brengen grotere deeltjes of deeltjes gebonden aan membraanreceptoren de cel binnen. In planten en andere organismen kunnen transporters en kanalensystemen ook onder invloed van protonmotieven of elektrochemische gradiënten werken.

Opnamefuncties hangen af van factoren zoals concentratieverschillen, membraanpermeabiliteit, aanwezigheid en specificiteit van transporters, temperatuur en energietoevoer. Bij carrier-mediated processen gelden vaak verzadiging en Michaelis-Menten-kinetiek, met parameters als Km en Vmax die de affiniteit en maximale snelheid aangeven. Klinisch en industrieel relevante toepassingen omvatten het bepalen van geneesmiddelenbiobeschikbaarheid, voedingsstoffenopname, en de risicoanalyse van giftige stoffen.

Zie ook: absorptie, transporteiwitten, endocytose, farmacokinetiek, transporterproteïnen.