Ontwerpenrecht

Ontwerpenrecht is het rechtsgebied binnen het intellectueel eigendom dat de uiterlijke kenmerken van een product beschermt, zoals vorm, contouren, lijnen, kleur en textuur die het verschijningsbeeld bepalen. Het beschermt zowel het uiterlijk als de zogeheten “aankleding” van een voorschijnend product en strekt zich uit tot onderdelen van een product waarop het uiterlijk van toepassing is. De bescherming geldt tegen namaak en ongeoorloofd gebruik van het ontwerp in commercie.

Er bestaan twee hoofdvormen van bescherming: geregistreerd ontwerprecht en ongeregistreerd ontwerprecht. Een geregistreerd ontwerp kan worden aangevraagd bij een desbetreffende registratie-instantie (in Nederland via de BOIP voor Benelux of via EUIPO voor EU-ontwerpen). Een geregistreerd ontwerp kan tot 25 jaar beschermd blijven, met vernieuwing in stappen van vijf jaar. Een ongeregistreerd ontwerp ontstaat automatisch bij de eerste bekendmaking van het ontwerp en biedt doorgaans minder lange en minder duidelijke bescherming, vaak beperkt tot een korte termijn (in de EU-communautaire context doorgaans tot drie jaar vanaf de eerste bekendmaking). Beide vormen vereisen dat het ontwerp nieuw is en een eigen karakter heeft ten opzichte van eerder bestaande ontwerpen.

Bescherming bij ontwerpenrecht beoogt uitsluitend het uiterlijk van het ontwerp; functionele aspecten of technische prestaties vallen meestal buiten de bescherming. Inbreuk bestaat wanneer een vrijwel identiek uiterlijk ontwerp zonder toestemming wordt gebruikt, verkocht of geëxporteerd. Remedies omvatten akin aan bevoegdheid tot verbod, schadevergoeding en verwijdering van de inbreukmakende stukken, mogelijk via kort geding.

Ontwerpenrecht onderscheidt zich van het auteursrecht doordat het primair gericht is op het uiterlijk en niet op de creatieve of artistieke waarde van een ontwerp. Internationale bescherming kan via relevante Benelux- en Europese regelingen en classificatiesystemen plaatsvinden.