Koppelingeiwitten

Koppelingeiwitten is een term uit de Nederlandse biochemie en celbiologie die wordt gebruikt om eiwitten aan te duiden die de koppeling of verbinding tussen twee biochemische componenten mogelijk maken. In deze context fungeert een koppelingeiwit als adaptor- of brugprotein en als scaffoldprotein die de interactie tussen bijvoorbeeld een receptor en een kinase, of tussen een receptor en een effector, mogelijk maakt of versterkt. De term is geen formele taxonomie in het Engels maar komt in sommige vakteksten voor als paraplu voor eiwitten met membraangebonden of cytoplasmische functies die signaalcomplexen organiseren.

Kenmerken: koppelingeiwitten hebben vaak modulariteit, met domeinen die meerdere partners tegelijk kunnen binden, waardoor ze de koppeling van signaleringscomponenten mogelijk maken. Daardoor brengen zij enzymatische activiteit, afstand en timing in signaaltransductie tot stand en vergroten ze de efficiëntie van de signaalgeleiding. Ze kunnen ook de ruimtelijke organisatie van signaalcomplexen bepalen, bijvoorbeeld door scaffoldings in het cytosol of membraan te vormen.

Biologische context: in dierlijke cellen spelen koppelingeiwitten een centrale rol in diverse groeifactor- en hormoonsignalsystemen; in planten en schimmels bestaan soortgelijke concepten die de intercellulaire communicatie regelen. De exacte samenstelling en activiteit van koppelingeiwitten varieert per weefsel en soort.

Zie ook: adaptorproteïnen, scaffoldproteïnen, signaaltransductie. Notitie: de terminologie kan per literatuur verschillen; bij vertaling kan men spreken van adaptor- of scaffoldeiwitten.