Hoogsensitiviteit

Hoogsensitiviteit, in het Nederlands vaak afgekort als hoogsensitiviteit, is een persoonlijkheidstrek waarbij mensen prikkels intenser waarnemen en informatie dieper verwerken dan gemiddeld. Het is geen stoornis of ziekte, maar een aangeborene eigenschap die bij ongeveer een op de zes tot zeven mensen voorkomt. De term is vooral bekend uit het werk van psychologen Elaine en Art Aron, die het concept van de Highly Sensitive Person (HSP) hebben beschreven.

Kenmerken van hoogsensitiviteit zijn onder meer diepe verwerking van informatie, een grotere gevoeligheid voor zintuiglijke prikkels (geluid, licht, drukte), emotionele intensiteit en sterk empathisch vermogen. Daarnaast kan men sneller overprikkeld raken en behoefte hebben aan rust of terugtrektocht uit prikkelrijke omgevingen. Een omschrijving die vaak wordt gebruikt, noemt vier aspecten: diepgang in verwerking, overprikkeling, emotionele responsiviteit en waarneming van subtiele signalen.

Prevalentie verschilt per onderzoek, maar wordt meestal geschat op circa 15-20 procent van de bevolking, met soms een lichte oververtegenwoordiging van vrouwen in de onderzoeken. Hoogsensitiviteit komt voor bij mensen van diverse achtergronden en leeftijden en kan zowel positieve als uitdagende kanten hebben: vaak grotere empathie, creativiteit en leergierigheid, maar ook een verhoogde kans op stress en burnout in drukke omgevingen.

Hoogsensitiviteit is geen diagnose of aandoening. Het kan samen voorkomen met angst- of stemmingsklachten, maar dat betekent niet dat de gevoeligheid op zichzelf problematisch is. Behandeling of ondersteuning richt zich vaak op het aanpassen van de omgeving, duidelijke grenzen, voldoende rust en copingstrategieën zoals mindfulness en regelmatige slaap.

In de samenleving wordt steeds meer aandacht besteed aan het begrip hoogsensitiviteit, met als doel begrip en gepersonaliseerde ondersteuning in werk, school en privéleven.