Gewrichten

Gewrichten zijn verbindingen tussen botten die beweging mogelijk maken en tegelijkertijd stabiliteit bieden. In het menselijk skelet komen drie hoofdtypen gewrichten voor: vezelige gewrichten, kraakbeengewrichten en synoviale gewrichten. Vezelige gewrichten houden botten bij elkaar met bindweefselvezels en laten meestal weinig tot geen beweging toe. Kraakbeengewrichten verbinden botten via kraakbeen en bieden beperkte beweging. Synoviale gewrichten vormen het grootste en meest beweeglijke type; ze bestaan uit een gewrichtskapsel, ligamenten en een gewrichtsholte met synoviaal vocht.

Bij synoviale gewrichten ligt een gewrichtskapsel rondom de articulerende koppen. Binnen het kapsel bevindt zich een synoviaal membraan dat synoviaal vocht afscheidt, wat de wrijving vermindert. De uiteinden van beide botten zijn bedekt met articulair kraakbeen, dat schokdemping en soepele beweging mogelijk maakt. Ligamenten stabiliseren het gewricht en houden de botten op hun plek. Soms zitten extra structuren zoals menisci (kniekussens) of kraakbeenkussentjes in de gewrichtsholte, en bursae (slijmbeurzen) verminderen wrijving bij beweging.

Synoviale gewrichten vertonen een grote variatie aan bewegingen: rol- en schuifbewegingen, kantelingen en rotaties. Voorbeelden van synoviale gewrichten zijn het scharniergewricht (zoals knie en elleboog), het kogelgewricht (schouder en heup), het ellipsoïde/condylair gewricht (pols/onderarm) en het zadelgewricht (duim).

Gezondheid en aandoeningen: gewrichten kunnen slijten of ontsteken, waardoor artritis of osteoartrose kan ontstaan. Ook reumatoïde artritis, jicht en bursitis komen voor. Leeftijd, belasting en factoren zoals blessures spelen een rol. Behandeling richt zich op pijnverlichting, beweging en rehabilitatie, en soms chirurgie.