Gendernormen

Gendernormen zijn collectieve verwachtingen over hoe mensen zouden moeten denken, voelen en handelen op basis van hun waargenomen geslacht. Ze zijn sociale normen die cultureel bepaald en historisch veranderlijk zijn. In veel samenlevingen bestaan binair gedefinieerde ideeën over wat als typisch mannelijk of vrouwelijk geldt, maar normen variëren tussen culturen en door de tijd heen.

Ze ontstaan en worden in stand gehouden via socialisatie in gezinnen, scholen, media, religie en wetten. Taal, representatie en beleid kunnen normen bevestigen of uitdagen. Veranderingen ontstaan vaak door maatschappelijke bewegingen, onderwijs en economische ontwikkelingen.

Typische voorbeelden zijn de verwachting dat mannen stoer zijn en niet veel emoties tonen, terwijl vrouwen zorgzaam en gericht op het huishouden zouden zijn. Ook zijn er normen rond beroepen, leiderschap, kleding en omgangsvormen. Niet iedereen identificeert zich met deze normen, en druk om te conformeren kan leiden tot uitsluiting, discriminatie of minder toegang tot kansen. Gendernormen beïnvloeden ook gezondheidszorg, onderwijs en arbeidsmarkt.

Kritiek op gendernormen noemt hun rol bij ongelijkheid en beperking van individuele vrijheid. Ze zijn niet universeel en kunnen intersecteren met ras, klasse, seksualiteit en leeftijd, wat varieert per context. Verandering wordt gestimuleerd door inclusieve taal, genderbeleid, onderwijs en representatie in media en politiek. Maatschappelijke bewegingen die genderdiversiteit erkennen, dragen bij aan bredere mogelijkheden voor mensen om zichzelf te vormen buiten traditionele normen.