GeheugenTcellen

Geheugen-T-cellen zijn een gespecialiseerde groep T-lymfocyten die na een initiële antigeenrespons achterblijven in het lichaam en bij een vervolgcontact snel kunnen reageren. Ze vormen een belangrijk onderdeel van de adaptieve immuniteit en zorgen voor een snellere, efficiëntere bestrijding van herhaalde infecties door hetzelfde antigeen.

Ontwikkeling en onderhoud: geheugen-T-cellen ontstaan uit geactiveerde T-cellen nadat de primaire respons is uitgewerkt. Ze kunnen lang blijven bestaan en zichzelf blijven vernieuwen. Hun onderhoud wordt ondersteund door cytokinen zoals IL-7 en IL-15, en door het differentiëren naar verschillende subtypes afhankelijk van signaal- en blootstellingscondities.

Indelingen: er bestaan meerdere geheugen-T-cel-subtypen. Centrale geheugen T-cellen (Tcm) migreren naar lymfoïde organen en uiten vaak CCR7 en CD62L. Effector geheugen T-cellen (Tem) circuleren in bloed en perifere weefsels en missen doorgaans CCR7. Een derde groep zijn weefselresident geheugen T-cellen (Trm), die in geweven weefsels blijven en kenmerken dragen zoals CD69 en CD103.

Functie: bij herhaalde blootstelling kunnen geheugen-T-cellen snel prolifereren en verschillende effectorfuncties tonen, waaronder productie van cytokines zoals IFN-γ, IL-2 en TNF-α. CD8+-geheugen-T-cellen kunnen ook cytotoxische activiteit leveren, terwijl CD4+-geheugen-T-cellen helperfuncties blijven ondersteunen. Hun aanwezigheid levert een snellere en often krachtigere respons.

Klinische implicaties: vaccinaties richten zich op het opbouwen van geheugen-T-celmunities voor langdurige bescherming. Geheugen-T-cellen spelen ook een rol bij kruisreactiviteit tussen verwante pathogenen en kunnen betrokken zijn bij autoimmuun- of chronische inflammatoire processen.