differentiëren

Differentiëren is een werkwoord in het Nederlands met meerdere betekenissen, afhankelijk van de context. In de wiskunde verwijst het naar het berekenen van de afgeleide van een functie; in onderwijs en opvoeding naar het aanpassen van instructie aan de verschillen tussen leerlingen; en in economische of organisatorische contexten naar het onderscheiden van producten of diensten zodat ze beter aansluiten bij behoeften van afnemers.

In de wiskunde is differentiatie het proces van het bepalen van de afgeleide f'(x) van een functie f. De afgeleide geeft de instantane verandering van de functiewaarde aan bij een kleine wijziging in x en is de helling van de tangente aan de grafiek. Notaties zijn f'(x) en df/dx. Een functie is differentieerbaar op een punt als de afgeleide op dat punt bestaat. Differentiatie biedt onder meer de eerste orde lineaire benadering en informatie over(convexiteit via de tweede afgeleide). Belangrijke regels zijn de somregel, productregel en kettingregel.

In het onderwijs betekent differentiatie het afstemmen van lesmateriaal, opdrachten en evaluatie op de leerbehoeften van leerlingen. Doelen en taken worden aangepast op basis van verschillen in voorkennis, tempo, leerstijl en interesse. Strategieën zijn onder meer differentiatie in inhoud, proces en product; flexibele groepsindeling; variërende moeilijkheidsgraden van opdrachten; en formatieve evaluatie om plannen tijdig bij te stellen.

Breder toegepast verwijst differentiatie ook naar het onderscheiden van producten of diensten in een markt, zodat ze een unieke waardepropositie bieden ten opzichte van concurrenten.