Definiëren

Definiëren is het werkwoord dat verwijst naar het geven van een definitie: het precies aangeven van de betekenis van een term of begrip door de essentiële kenmerken en de grenzen ervan te benoemen. Een definitie verduidelijkt wat wel en wat niet onder het begrip valt en onder welke omstandigheden het van toepassing is.

Etymologie: Het Nederlandse definiëren is afgeleid van het Latijnse definire, ‘bepalen, begrenzen’, via de geschiedenis van het Nederlands. Verwante termen zoals definitie en definitief delen dezelfde wortel en verwijzen naar het vastleggen van betekenis en status.

Gebruik: Definities komen veel voor in lexicografie, wiskunde, logica, filosofie, onderwijs en regelgeving. Soorten definities zijn onder meer lexicale definities (de gangbare betekenis vastleggen in woordenboeken), stipulatieve definities (het opzettelijk vaststellen van een definitie voor een nieuwe of specifieke context) en preciserende definities (het verduidelijken van vaagheid of ambiguïteit). In formele disciplines wordt vaak expliciet gekozen voor een definitiestructuur die noodzakelijke en/of voldoende voorwaarden beschrijft.

Eigenschappen van sterke definities zijn onder meer duidelijkheid, geen cirkelredenering en de toepasbaarheid op een eenduidige groep gevallen. Een goede definitie is zo specifiek mogelijk zonder te eng of te ruim te zijn. Soms beschrijven definities ook noodzakelijke en/of voldoende voorwaarden.

Voorbeeld: Een driehoek is een vlak figuur met drie zijden. Een correcte definitie vereist geen verwijzing naar het begrip zelf en biedt meteen duidelijke grenzen ten opzichte van andere figuren.