Bewijslast

Bewijslast is een juridisch begrip dat verwijst naar de verplichting om de feiten en omstandigheden aan te tonen waarop een vordering, verweer of rechtsfiguur berust. In de Nederlandse rechtspraktijk bepaalt de bewijslast wie er voldoende bewijs moet leveren en welke feiten als bewezen gelden voor de rechter besluit. De standaard voor bewijs hangt af van het rechtsgebied: in civiele zaken geldt meestal een beoordelingsmaatstaf van meer waarschijnlijk dan niet; in strafzaken moet de verdachte worden veroordeeld op grond van bewijs dat het vergrijp buiten redelijke twijfel aantoont.

In civiele procedures ligt de initiële bewijslast vaak bij de partij die de vordering heeft ingesteld. Die partij moet de kernfeiten die ten grondslag liggen aan de vordering aantonen. De tegenspeler moet vervolgens bewijzen wat hij betwist of kan doen trachten die feiten te weerleggen. De rechter beoordeelt vervolgens of het bewijs voldoet aan de toepasselijke maatstaf en of de vorderingen terecht zijn toegewezen.

In strafzaken ligt de bewijslast bij de aanklager. De officier van justitie moet alle essentiële bestanddelen van het strafbare feit bewezen, doorgaans beyond reasonable doubt, voordat een veroordeling mogelijk is. De verdediging heeft in principe geen algemene verplichting om schuld te bewijzen, maar kan wel feiten en omstandigheden aandragen die tot onzekerheid of schuldverlaging leiden.

Verschuivingen van bewijslast zijn mogelijk, bijvoorbeeld via omgekeerde bewijslast of wettelijke presume, waarbij op grond van de wet een andere partij dan de feitelijke initiatiefnemer meer bewijs moet leveren. In de praktijk worden bewijslast en bewijsmiddelen vastgesteld aan de hand van regels in de desbetreffende wet- en procesregels. Bewijsmiddelen bestaan uit getuigenverklaringen, documenten, en deskundigenrapporten.