Attitudevorming

Attitudevorming is het proces waarbij mensen evaluatieve oordelen vormen over objecten, mensen, gebeurtenissen of ideeën. Attitudes kunnen expliciet (bewust) of impliciet (onbewust) zijn en ontstaan uit een combinatie van ervaringen, sociale invloeden en cognitieve verwerking.

Factoren die attitudevorming beïnvloeden zijn onder meer de sociale omgeving (familie, vrienden, peers), cultuur, media en persoonlijke ervaringen, aangevuld met institutionele context en blootstelling. Herhaalde blootstelling kan attitudes versterken, zoals hetmere exposure effect. Mechanismen omvatten klassieke conditionering (leren van associaties), operante conditionering (beloningen en straffen) en observatie van andermans gedrag (leren door modeling). Ook affectieve en cognitieve processen spelen een rol, vaak samengevat in een drie-componententheorie die onderscheid maakt tussen gevoel (affect), kennis (cognitie) en gedragsintentie.

Theoretische benaderingen richten zich op hoe attitudes ontstaan en veranderen, bijvoorbeeld via cognitieve dissonantietheorie die leesbaar maakt waarom mensen inconsistentie proberen te verminderen. Bij attitudeverandering wordt vaak verwezen naar de Elaboration Likelihood Model, dat centrale routes (diepgaande verwerking) en perifere routes (heuristieken) onderscheidt tijdens persuasie.

Attitudes beïnvloeden gedrag via processen zoals de theorie van gepland gedrag, waarin attitudes samen met subjectieve normen en waargenomen gedragscontrole de intentie en het daadwerkelijke gedrag sturen. Er is echter meestal een kloof tussen attitude en gedrag.

Metingen van attitudes gebeuren meestal expliciet met enquêtes (Likert-schaal, semantische differentie) en impliciet met tests die onbewuste associaties meten. Toepassingsdomeinen omvatten politiek, consumentengedrag, onderwijs en organisatiepsychologie.