Annoteren

Annoteren is het proces waarbij aan een bronmateriaal extra informatie wordt toegevoegd in de vorm van annotaties. Annotaties zijn informatieve labels, notities of markeringen die betekenis, structuur of metadata toevoegen. Het doel is informatie beter toegankelijk te maken voor menselijke beoordeling en voor automatische verwerking.

Het annotatieproces omvat doorgaans het vaststellen van een annotatieschema, het toewijzen van labels volgens duidelijke richtlijnen, en de controle van de kwaliteit. Vaak wordt gewerkt met tooling die het mogelijk maakt meerdere lagen van annotatie vast te leggen en om versiebeheer toe te passen. Een belangrijke stap is validatie, bijvoorbeeld door interbeoordelaars-overeenkomst te meten om consistentie te waarborgen.

Toepassingsgebieden zijn breed. In de taalkunde en tekstmining wordt annotatie gebruikt voor part-of-speech tagging, lemmatizering, syntactische bomen en semantische rollen. In beeld en video worden objecten, scènes of activiteitslabels toegekend. Bij audio kan annotatie transcriptie en prosodische kenmerken omvatten. In datawetenschap en machine learning is annotatie essentieel voor supervised learning en datasetbouw, waarbij duidelijke definities en kwaliteitscontrole cruciaal zijn. In erfgoed, literatuur en digitale humaniora wordt annotatie ingezet om thema’s, bronnen of gebeurtenissen te markeren.

Kwaliteit en ethiek spelen een belangrijke rol. Heldere guidelines, training van annotatoren en beoordelingsmaatregelen zoals betrouwbaarheid zijn nodig om consistentie te behouden. Daarnaast komen privacy, toestemming en auteursrechten aan bod, vooral bij crowdsourcing of bij het verwerken van gevoelig materiaal.

Veelgebruikte tools en formaten variëren per veld, maar veelgebruikte systemen ondersteunen labeling, reliëfschema’s en export naar gestructureerde formaten zoals JSON, XML of CoNLL-achtige structuren.