Alkaliatomen

Alkaliatomen zijn de elementen van groep 1 van het periodiek systeem: lithium, natrium, kalium, rubidium, cesium en francium. Het zijn zacht, zilverkleurige metalen die bij kamertemperatuur weinig stabiel zijn en hevig reageren met water en zuurstof. In de natuur komen ze nooit in zuivere vorm voor; ze zitten vooral in verbindingen in zouten en mineralen. Om oxidatie in de lucht te voorkomen, worden ze vaak onder olie bewaard.

Eigenschappen en chemische kenmerken: elk alkaliatoom heeft één verder geschikt buitenste elektron (configuratie ns1). Hierdoor hebben ze een lage ionisatie-energie en een grote neiging om een elektronenpaar af te geven, waardoor ze meestal een +1- ion vormen in verbindingen. Ze reageren sterk met water, roken explosief wanneer ze in water vallen, en zetten water om in waterstofgas en een oplossing van een hydroxide. Ze vormen ook hydroxiden, carbonaten en andere verbindingen die vaak basis zijn in oplossing. De reactiviteit neemt toe naarmate men naar beneden gaat in de groep.

Fysische trends en toepassingen: naarmate men van lithium naar francium gaat, dalen de smeltpunten en nemen sommige eigenschappen af in stabiliteit; francium komt slechts in uiterst kleine hoeveelheden voor en wordt hoofdzakelijk in onderzoek gebruikt. Deze metalen hebben toepassingen in de industrie en technologie, zoals natrium voor de chloralkali-industrie (producent van natriumhydroxide en chlorine), lithium voor batterijen en speciale legeringen. Andere alkaliatomen worden gebruikt in onderzoeksinstellingen en als verbindingen in diverse chemische processen.

Veiligheid: door hun hoge reactiviteit moeten alkaliatomen voorzichtig worden beheerd en opgeslagen onder olie of inert gas, met maatregelen tegen brandgevaar en explosie bij contact met water.