Afvalhiërarchie

Afvalhiërarchie is een rangorde voor afvalbeheer die aangeeft welke maatregelen de minste milieubelasting veroorzaken. Het doel is afval te voorkomen waar mogelijk, verspilling te beperken en hulpbronnen te behouden door bij restafval de meest duurzame verwerkingsopties te kiezen. De hiërarchie wordt wereldwijd toegepast en vormt een belangrijk uitgangspunt voor beleidsvorming en de circulaire economie.

De gebruikelijke indeling kent vijf niveaus, van voorkoming tot verwekings- of verwijderingsopties: voorkomen van afval, daarna voorbereid zijn voor hergebruik en hergebruik zelf, daarna recycling van materialen, vervolgens energieterugwinning zoals verbranding met opwekking van warmte of elektriciteit, en als laatste verwijdering, bijvoorbeeld storten. Voorkomen omvat ontwerpen en productie- en consumptiepatronen die minder afval genereren. Voorbereiden voor hergebruik en hergebruik slaan incidentele reparatie en de hernieuwde bruikbaarheid van producten of onderdelen in. Recycling omvat het terugwinnen van materiaal uit afgedankte producten. Energieterugwinning verlaagt de milieu-impact door restafval te gebruiken voor energieproducten. Verwijdering is bedoeld voor afval dat niet anders kan worden verwerkt.

De afvalhiërarchie is verankerd in Europese richtlijnen en nationale wetgeving en fungeert als raamwerk voor doelstellingen in de afval- en circulaire-economie. Toepassingsgebieden zijn onder meer huishoudelijk afval, bedrijfsafval en bouw- en sloopafval, met specifieke aandacht voor verpakkingen, kunststof, papier en organisch materiaal.

Kritische kanttekeningen betreffen de uitvoering en contextafhankelijkheid: wat milieuvriendelijk is, kan per situatie verschillen, en economische prikkels, infrastructuur en technologische beschikbaarheid spelen een rol. De hiërarchie blijft echter een centraal referentiepunt bij beleid en praktijk. Zie ook circulaire economie en duurzame ontwikkeling.