voorkoming

Voorkoming is het proces om de kans op schade, ziekte of andere problemen te verkleinen door blootstelling aan risico’s te verminderen, determinanten aan te pakken en belemmeringen voor gezondheid en veiligheid weg te nemen. Het is een kernprincipe in volksgezondheid, veiligheid, milieu, arbeidsomstandigheden en sociaal beleid. Het doel is de incidentie en de ernst van gezondheidsproblemen te verminderen en de veerkracht van samenlevingen te vergroten.

In de praktijk onderscheidt men drie niveaus van preventie: primaire preventie, gericht op het voorkomen van een ziekte of probleem voordat die ontstaat; secundaire preventie, gericht op tijdige opsporing en beperking van schadelijke gevolgen door vroegtijdige interventie; en tertiaire preventie, gericht op het verminderen van ernst, complicaties en herhaling nadat een aandoening of probleem is vastgesteld.

Voorbeelden per domein: in de volksgezondheid vaccinatie en leefstijlvoorlichting; in de veiligheid regelgeving zoals gordel dragen, rookmelders en bouwkundige maatregelen; in de omgeving en stedelijk ontwerp maatregelen die risico's verlagen, zoals goed aangelegde fietspaden en verkeersdrempels; in criminologie en sociaal beleid preventie door ontmoetingsprogramma’s en het creëren van kansen voor jongeren; in het bedrijfsleven risicobeoordeling en veilige werkomstandigheden.

Het evalueren van preventieprogramma's vereist zorgvuldige nadere analyse: meetbare uitkomsten, lange termijn monitoring, kosteneffectiviteitsanalyses en aandacht voor ongelijkheid. Succes hangt af van samenwerking tussen overheid, professionals, communities en de private sector, evenals tijd en middelen. Voorkoming vormt zo een fundamentele benadering in beleid en gezondheidszorg, complementair aan behandeling en curatieve zorg.