zelflichtende

Zelflichtende is een term die gebruikt wordt voor stoffen of verschijnselen die licht uitzenden zonder voortdurende externe energieinput. In de praktijk gaat het om verschillende vormen van emissie die op verschillende manieren kunnen ontstaan: fotoluminescentie (lichtopvang en later weer afgeven), radioluminescentie (licht door radioactief verval), chemiluminescentie (licht door een chemische reactie) en bioluminescentie (licht geproduceerd door levende organismen). In het dagelijks taalgebruik wordt vaak gesproken van glow-in-the-dark materialen.

Fotoluminescentie werkt doordat een materiaal energie opslaat bij belichting en die energie later als licht uitstraalt. De mate en duur van de naschijn hangen af van het materiaal. Moderne fotoluminescente verf en kunststof bevatten vaak strontiumaluminaat verlichtigd met europium en dysprosium, wat aanzienlijk langere nawerking geeft dan oudere sulfide-gebaseerde materialen. Ook dient belichting vóór gebruik te gebeuren, omdat zonder opladen de glow vrijwel afwezig is.

Radioluminescentie vereist geen externe belichting maar ontstaat door radioactief verval. Voorbeelden zijn tritiumgasloren die constant een fluoriscerende bron vormen. Deze bronnen geven een langdurige, maar zwakkere luminescentie en vereisen strikte regelgeving en afdichting vanwege radioactiviteit.

Chemiluminescentie en bioluminescentie geven licht via een chemische reactie of via biologische processen. Glow sticks zijn bekende chemiluminescente apparaten; ze geven meestal kortdurend helder licht. Bioluminescente organismen komen voor in natuur en zijn doorgaans afhankelijk van levende cellen en milieufactoren.

Toepassingen variëren van veiligheidssignalisatie en nachtverlichting tot decoratie en onderzoeksinstrumentatie. Nadelen zijn beperking van lichtopbrengst, wachttijd voor opladen of verval van bronnen, en in het geval van radioluminescentie strengere regelgeving.