woestijnstof

Woestijnstof is fijn mineraal materiaal dat door wind uit woestijn- en drooggebied wordt opgeworpen en over grote afstanden door de atmosfeer kan worden meegenomen. Het bestaat voornamelijk uit silicaten zoals quartz en feldspar, kleimineralen en fragmenten van andere gesteenten, soms met sporenele vulkanische as. Deeltjes variëren meestal in grootte van enkele micrometers tot tientallen micrometers en kunnen als PM10- of PM2,5-deeltjes in de lucht blijven zweven, afhankelijk van de condities.

Oorsprong en transport

De meeste woestijnstoffen komen uit grote woestijnregio’s zoals de Sahara, de Sahel en delen van Noord-Afrika, maar ook uit delen van Midden-Oost en Centraal-azië. Via regionale en wereldwijde luchtstromen kunnen deze stofdeeltjes dagen tot weken in de atmosfeer blijven en door wind en convectie over continenten verspreid raken. Typische patronen tonen regelmatige stofbuien van Sahara naar de Atlantische Oceaan en naar het Caribisch gebied, en stof uit de Gobi- en Taklamakan-woestijnen die naar de Stille Oceaan en Noord-Amerika driften.

Invloed op klimaat en ecosystemen

Woestijnstof beïnvloedt het klimaat door radiatieve eigenschappen: het kan zonlicht reflecteren en in sommige omstandigheden lokaal afkoelen, terwijl absorberende fracties in andere omstandigheden bijdragen aan opwarming. Stof kan de condensatie van waterdruppels in wolken beïnvloeden en daarmee neerslagpatronen veranderen. Daarnaast levert descante voedingsstoffen zoals ijzer en fosfor af aan oceanen en landecosystemen, wat ecosystemen kan stimuleren of wijzigen.

Gezondheid en milieu

In de volksgezondheid wordt fijn stof van woestijnstof inademing geassocieerd met luchtwegklachten, irritatie en mogelijk verwikkelingen bij hart- en longziekten. De impact hangt af van de grootte, samenstelling en concentratie van de deeltjes, evenals van blootstellingsduur.

Meting en onderzoek

Waarneming gebeurt via satellieten, zoals MODIS en CALIPSO, aangevuld met grondstations die PM-concentraties meten. Aërosoloptische dichtheid en terugkaatsing worden gebruikt om emissie en verspreiding te modelleren en te volgen.