verspreiding

Verspreiding is het proces waarbij iets zich over een gebied of in de tijd uitstrekt en daarmee minder homogeen wordt. Het begrip wordt in vele vakgebieden gebruikt om te verwijzen naar zowel de ruimtelijke verspreiding van objecten als de variatie in meetwaarden.

In statistiek en data-analyse verwijst verspreiding naar hoe data zijn verspreid rond een centraal kenmerk. Veelgebruikte maten van verspreiding zijn de range (het verschil tussen grootste en kleinste waarde), de variantie en de standaarddeviatie, en de interkwartielafstand. Deze maten geven inzicht in de nauwkeurigheid, betrouwbaarheid en vergelijkbaarheid van waarnemingen.

In de natuurkunde en meteorologie kan verspreiding slaan op de verspreiding van golven of deeltjes. Licht kan bijvoorbeeld door dispersie in een medium uiteenrafelen, waardoor verschillende golflengten scheiden. In ecologie en biologie verwijst verspreiding naar de verplaatsing van soorten of hun zaden en individuen over een gebied, gestuurd door factoren als voortplantingssnelheid, wind, dierbeweging en habitatsstructuur.

In milieuwetenschappen beschrijft verspreiding vooral hoe verontreinigende stoffen zich in lucht, water of bodem verplaatsen, onder invloed van advektie, diffusie en migratie. Modellen zoals de Gaussian plume helpen de ruimtelijke patronen van verspreiding te begrijpen en risico’s te beoordelen.

In economie en financiën kan verspreiding slaan op diversificatie van risico’s: door activa met verschillende kenmerken te combineren wordt het potentiële verlies over meerdere bronnen gespreid, waardoor de kans op grote verliezen afneemt.