werkwoordgroepen

Een werkwoordgroep, ook wel werkwoordelijk gezegde genoemd, is de predicatieve eenheid van de zin die bestaat uit het werkwoordelijk deel van het predicaat. In het Nederlands kan zo’n groep uit één enkel werkwoord bestaan, maar vaak bevat hij ook hulpwerkwoorden en niet-finiete vormen die samen de handeling aangeven.

Componenten en samenstelling:

Een werkwoordgroep bevat meestal de finite (vervoegde) werkwoordsvorm en, wanneer aanwezig, één of meer hulpwerkwoorden zoals hebben, zijn, worden, kunnen, moeten, zullen, enz. Daarnaast kunnen niet-finiete vormen voorkomen, zoals het voltooid deelwoord (geleden), de infinitief (te lezen) of een participium met een apart woord (aan het lezen). Gebruik van scheidbare werkwoorden kan betekenen dat het voegwoord of prefix aan het einde van de groep zichtbaar is, afhankelijk van de zinspositie.

Zinsvolgorde en kapsel:

In hoofdzinnen staat de finite werkwoordsvorm meestal op de tweede positie. In bijzinnen staat het finite werkwoord aan het eind van de groep. Bij samengestelde tijden bepaalt het hulpwerkwoord de tijd, terwijl het hoofdwerkwoord in de participiale vorm of infinitief achter de hulpwerkwoorden kan volgen. Negatie kan binnen of rond de groep geplaatst worden, maar blijft onderdeel van de predicaatstructuur.

Voorbeelden:

Ik heb het boek gelezen. (hulpwerkwoord hebben + voltooid deelwoord)

Hij kan komen. (modaal hulpwerkwoord + infinitief)

Wij zijn naar huis gegaan. (hulpwerkwoord zijn + voltooid deelwoord)

Zij probeert het te lezen. (modaliteit + te + lezen)

Samengevat vormen werkwoordgroepen de complete verbale kern van een zin, met variaties afhankelijk van tijd, aspect, mode en zinsstructuur.