screeningsmetode

Screeningsmetode verwijst naar systematische processen om individuen in een populatie te identificeren die mogelijk een aandoening of risicofactor hebben, voordat klinische symptomen optreden. Het doel is de ziektelast te verminderen door vroegtijdige beoordeling en interventie. Screeningprogramma's maken gebruik van testen die bij een grote groep worden toegepast, waarna positieve resultaten tot diagnostische bevestiging leiden.

Er bestaan twee hoofdtypen: populatiescreening, waarbij iedereen in een afgesproken groep wordt uitgenodigd, en opportunistische screening, die plaatsvindt tijdens reguliere zorg of bij contact met zorgverleners.

Belangrijke kenmerken van een effectieve screeningsmethode zijn veiligheid en aanvaardbaarheid, betaalbaarheid, eenvoudige uitvoering, en hoge sensitiviteit en specificiteit, met betrouwbare voorspellende waarden voor de doelgroep. Het screeningsprotocol bepaalt wie er wordt getest, wanneer en wat een positieve uitslag rechtvaardigt voor vervolgonderzoek.

Een screeningsketen omvat doorgaans initiële screening, triage, diagnostisch onderzoek en behandelbeslissingen. De evaluatie van een screeningsmethode vereist bewijs uit klinische trials of modellen waarborgt vermindering van morbiditeit en mortaliteit, afgewogen tegen nadelen zoals vals-positieve resultaten, vals-negatieve resultaten, overdiagnostiek, angst en onnodige procedures.

Voorbeelden zijn kankercreening (mammografie, colonoscopie, Pap-/cervicale cytologie), newborn screening (metabole en genetische aandoeningen) en infectieziektescreening (HIV, hepatitis B/C). Uitvoering vereist aandacht voor logistiek, gegevensbeheer, privacy, geïnformeerde toestemming en gelijke toegang.

Ethiek en beleidsaspecten richten zich op het maximaliseren van voordelen en het minimaliseren van schade, het waarborgen van transparante communicatie en continue evaluatie. Regelmatige evaluatie helpt de effectiviteit te behouden en aan te passen aan nieuw bewijs.