radioterapie

Radioterapie is een behandeling die gebruikmaakt van ioniserende straling om kankercellen te beschadigen en te doden. De straling beschadigt het DNA van de cellen, waardoor cellen die delen sneller afsterven of de groei afremmen. Het doel is tumorcellen te vernietigen met zo min mogelijk schade aan het omringende gezonde weefsel.

Er bestaan verschillende vormen van radiotherapie. Externe beam radiotherapie (EBRT) levert straling vanuit een machine buiten het lichaam. Brachytherapie plaatst radioactieve bronnen dichtbij of in de tumor. In sommige gevallen worden radioactieve stoffen die door het lichaam reizen gebruikt, bijvoorbeeld bij systemische radiotherapie. Geavanceerde technieken zoals intensiteitsgemoduleerde radiotherapie (IMRT), volumemodulatie (VMAT) en beeldgestuurde radiotherapie verhogen de precisie. Protontherapie gebruikt protonen in plaats van fotonen en kan bij bepaalde tumoren gunstiger zijn.

Planning en dosering gebeuren met gedetailleerde beeldvorming en dosimetrie. Een simulatie-CT-scan, immobilisatie en nauwkeurige doseringstechnieken zijn nodig. De dosering wordt uitgedrukt in Gray (Gy) en meestal in fracties verdeeld; bijvoorbeeld 20 tot 70 Gy in meerdere sessies, afhankelijk van tumor en doel. Radiotherapie kan curatief zijn, als adjuvante behandeling na chirurgie, of palliatie bij ongemakkelijke symptomen. Vaak wordt het gecombineerd met chirurgie of chemotherapie. De behandeling vereist doorgaans dagelijkse afspraken over meerdere weken.

Bijwerkingen variëren afhankelijk van het behandelgebied en kunnen in de loop van de tijd ontstaan. Kortetermijnverschijnselen zijn vermoeidheid, huidreacties, droge mond, keelpijn of misselijkheid. Langdurige effecten zijn mogelijk op organen die zijn bestraald. Moderne technieken richten zich op maximale tumorbestraling met minimale schade aan gezonde weefsels, en volgen meestal met controles en beeldvorming om de reactie te evalueren.