proprioceptieve

Proprioceptie, of proprioceptieve informatie, is het zintuiglijke systeem dat de positie en beweging van het eigen lichaam mogelijk maakt zonder visuele aanwijzingen. Het omvat zowel het gevoel van de stand van ledematen (positie) als het gevoel van beweging (kinesthesie). De informatie komt uit sensoren in spieren, pezen, gewrichten en huid, die signalen naar de hersenen sturen.

Belangrijke receptoren zijn spierspindels, die verandering in spierlengte detecteren; Golgi-tendonde-organen, die spanning en kracht meten; en gewrichtsreceptoren die positie en houding van gewrichten informeren. De signalen reizen via ruggenmerg en hersenen naar onder meer de kleine hersenen en de somatosensorische cortex. Proprioceptieve informatie wordt geïntegreerd met visuele en vestibulaire input, zodat bewegingen gepland en gecontroleerd kunnen worden.

Proprioceptie speelt een cruciale rol bij motorische controle, balans en houding, en vormt de basis voor motorleren en fijne coordinatie. Het centrale zenuwstelsel gebruikt interne modellen en een urente/feedback-mechanisme om bewegingen nauwkeurig af te stemmen. Door proprioceptieve feedback kan men handelingen uitvoeren zoals lopen, schrijven of een object oppakken, zelfs in afwezigheid van zicht.

Klinisch en in rehabilitatie is proprioceptie vaak relevant bij neuropathieën, ouderen, beroertes, hersenletsel en orthopedische letsels. Tests voor proprioceptie omvatten meting van de positie van een ledemaat en detectie van passieve bewegingen. Behandeling en training richten zich op balans- en proprioceptieve training, oefentherapie en technieken die de sensorische integratie verbeteren om functionele prestaties te herwinnen of te behouden.