platwormen

Platwormen, ook wel platte wormen genoemd, vormen het phylum Platyhelminthes en omvatten zowel vrije levensvormen als parasieten. Ze zijn ongesegmenteerd, zacht en dorsoventraal plat. De groep bevat onder meer vrije Turbellaria en de parasitaire Trematoda (flukes), Cestoda (tapewormen) en Monogenea.

Lichaamsbouw en structuur: platwormen zijn plat en dorsoventraal uitgelijnd, en zijn acoelomaat (er ontbreekt een body cavity). Veel Turbellaria hebben een vertakt spijsverteringsstelsel met één opening; bij tapewormen ontbreekt een functionele mond en spijsvertering en nemen voedingsstoffen op via het tegument. Ze beschikken meestal over een eenvoudig zenuwstelsel en een zintuiglijk systeem dat varieert van ogen tot chemische receptoren.

Voortplanting en levenscycli: platwormen zijn meestal hermafrodiet en kunnen seksueel voortplanten via kruisbevruchting; sommige soorten planten zich ook ongeslachtelijk voort door fragmentatie. Parasitaire fasen kennen vaak complexe levenscycli met tussen­gastheren zoals slakken of vissen. Vrijlevende soorten, zoals planariën, staan bekend om hun opmerkelijke regeneratieve vermogens.

Ecologie en habitat: platwormen komen wereldwijd voor in mariene, zoetwater- en vochtige terrestrische omgevingen. Vrijlevende soorten zijn vaak predatoren of detritivoren; parasitaire vormen infecteren gewervelde dieren en mensen en kunnen ziekten veroorzaken, zoals schistosomiasis en diverse tapeworminfecties.

Belang en toepassingen: platwormen zijn van evolutionair en ontwikkelingsbiologisch belang geworden, vooral planariën als modelorganismen voor regeneratie. Parasitaire platte wormen hebben medische en economische implicaties, en vormen een belangrijke vakgebied in parasitologie en bestrijding.