koelgassen

Koelgassen zijn stoffen die in koel- en klimaatinstallaties worden gebruikt om warmte op te nemen en te verplaatsen, meestal door een faseverandering of door compressie. Ze maken het mogelijk warmte van een koele ruimte naar een warmere omgeving af te voeren.

Ze kunnen synthetische verbindingen zijn, ontwikkeld voor efficiëntie en veiligheid, of natuurlijke stoffen uit de natuur. Voorbeelden van oudere, ozonafbrekende stoffen zijn CFC’s (bijvoorbeeld R-12) en HCFC’s (zoals R-22), die grotendeels uit productie zijn genomen. Moderne synthetische refrigeranten omvatten HFC’s (zoals R‑404A en R‑410A) en HFO’s (zoals R‑1234yf). Natuurlijke refrigeranten omvatten ammoniak (R‑717), kooldioxide (R‑744) en koolwaterstoffen zoals propaan (R‑290) en isobutaan (R‑600a).

Milieueffecten en regelgeving spelen een belangrijke rol bij koelgassen. CFC’s en veel HCFC’s hebben een hoog ozonafbrekend potentieel; HFC’s kennen weinig tot geen ozonafbrekend potentieel maar kunnen een hoog globaal opwarmingspotentieel hebben. Internationale en regionale regels stimuleren de afbouw van hoge-GWP-refrigeranten. Het Montreal Protocol regelt ozonafbrekende stoffen; het Kigali‑amendement breidt controles uit naar HFC’s. In de EU regelt de F‑gasverordening de geleidelijke beperking en afbouw van HFK’s, en in sommige landen het toelatingsbeleid voor substituten via SNAP of soortgelijke programma’s.

Toepassingen en veiligheid: koelgassen worden gebruikt in huishoudelijke en commerciële koeling, airconditioning, warmtepompen en industriële processen. De keuze hangt af van energie-efficiëntie, milieu-impact, beschikbaarheid en veiligheid. Sommige gassen zijn giftig (bijv. ammoniak) of brandbaar (bijv. bepaalde koolwaterstoffen), terwijl CO2 onder hoge druk werkt. Het beheer van lekkages en recycling is doorgaans verplicht.