jezelf

Jezelf is een persoonlijk voornaamwoord in het Nederlands dat als reflexief object fungeert ten opzichte van het onderwerp van de zin. Het is opgebouwd uit je, de informele vorm van jij, en zelf, en verwijst terug naar de handelende persoon. Jezelf kan zowel functioneel als benadrukkend worden gebruikt, afhankelijk van de context en de syntaxis.

Algemeen gebruik en vormen: jezelf wordt toegepast als lijdend voorwerp bij werkwoorden die een reflexieve handeling aangeven, zoals jezelf wassen, jezelf voorstellen of jezelf beschermen. Het kan ook na voorzetsels voorkomen, bijvoorbeeld met jezelf of voor jezelf. Voor de derde persoon en formeel adres is de gebruikelijke vorm meestal zich; in nadrukkelijke gevallen kan men ook zichzelf gebruiken, zoals hij wast zichzelf of u verzorgt zichzelf, afhankelijk van de stijl.

Voorbeelden en betekenis: veelvoorkomende uitdrukkingen met jezelf zijn onder meer voor jezelf zorgen, jezelf voorstellen, jezelf leren kennen en jezelf beschermen. Voorbeeldzinnen: “Zorg goed voor jezelf.” “Kun je jezelf voorstellen?” “Ik moet mezelf blijven motiveren.” Deze vormen illustreren de combinatie van reflexieve handelingen en zelfbevestiging in het Nederlands.

Historische en grammaticale context: jezelf is een samenstelling van je en zelf en maakt deel uit van een bredere set reflexieve voornaamwoorden in het Nederlands. De 1e persoon gebruikt mezelf, de 2e persoon normaal jezelf (of uzelf in formele taal), en de 3e persoon zich (met zichzelf als nadruk). Het gebruik van jezelf kan variëren op basis van informeel versus formeel taalgebruik en regionale voorkeuren.

Zie ook: reflexieve voornaamwoorden, zelf, zich.