foutverdeling

Foutverdeling is de kansverdeling die aangeeft hoe fouten of afwijkingen van waarnemingen of metingen zijn verdeeld. Het beschrijft hoe vaak een bepaalde fout voorkomt en hoe groot die fout is, zowel bij herhaalde metingen als bij de verdeling van defecten over een reeks componenten of tijd. In statistiek en kwaliteitscontrole wordt zo’n verdeling gebruikt om de nauwkeurigheid en betrouwbaarheid te kwantificeren.

In meet- en statistische contexten worden fouten vaak gemodelleerd als toevallige variabelen met een bepaalde verdeling. Als fouten onbias zijn en regelmatig voorkomen, heeft de foutverdeling meestal een gemiddelde dicht bij nul. De vorm van de verdeling hangt af van het meetproces: de normale verdeling (Gaussian) is veelvoorkomend vanwege het centrale limiettheorema; voor teldata kunnen Poisson-verdelingen voorkomen; bij uitbijters kunnen Laplace-verdelingen of andere zware-tails verdelingen passend zijn.

De aannames over de foutverdeling zijn cruciaal voor statistische inferentie. Bij lineaire modellen gaat men ervan uit dat de foutverdeling onafhankelijk en identiek verdeeld is met gemiddelde nul en constante variantie (homoscedasticiteit). Overtredingen daarvan kunnen leiden tot vertekende schattingen of onbetrouwbare betrouwbaarheidsintervallen, bijvoorbeeld bij heteroscedasticiteit of autocorrelatie.

In reliabiliteits- en kwaliteitsbeheer wordt foutverdeling ook gebruikt om defecten en storingen te modelleren. Verdelingen zoals Poisson voor het aantal defecten per tijdseenheid of Pareto voor zeldzame maar grote defecten helpen bij planning van onderhoud en kwaliteitsverbetering.