zeldzame

Zeldzame is een bijvoeglijk naamwoord in het Nederlands dat vertaald kan worden als ‘rare’ of ‘niet vaak voorkomend’. Het geeft aan dat iets zelden voorkomt, beperkt verspreid is of opvallend is in vergelijking met wat als normaal of veelvoorkomend wordt beschouwd. De basisvorm is zeldzaam; de vorm zeldzame wordt gebruikt wanneer het bijvoeglijk naamwoord voor het zelfstandig naamwoord staat in bepaalde grammaticagevallen, bijvoorbeeld bij meervoud of bij sommige vrouwelijke enkelvoudige zelfstandige naamwoorden. Voorbeelden zijn: zeldzame planten (meervoud), een zeldzame gebeurtenis (vrouwelijke enkelvoud), de zeldzame plant (vrouwelijke enkelvoud na het bepaalde lidwoord).

In de taal wordt zeldzame veel gebruikt in zowel alledaagse als vakmatige contexten. Het verschijnt regelmatig in wetenschappelijke, journalistieke en literaire teksten om aan te geven dat iets beperkt voorkomt, zoals zeldzame aardmetalen, zeldzame diersoorten, of zeldzame verschijnselen. Synoniemen zijn onder meer ongewoon en schaars; het antoniem is veelvoorkomend of alomtegenwoordig. De verwante term zeldzaamheid verwijst naar de eigenschap van zeldzaam zijn en wordt vaker in abstracte of statistische contexten gebruikt.

Etymologisch is zeldzame afgeleid van zeldzaam, een woord dat verwant is aan zelden. Het gebruik ervan is wijdverspreid in het Nederlands en vormt een gangbare beschrijving voor minder voorkomende of bijzondere zaken.

Zie ook: Zeldzaamheid, zeldbaar, schaars.