drijfveren

Drijfveren zijn de onderliggende motieven of aandrijfkrachten die aan de basis liggen van menselijk handelen. Ze verklaren waarom iemand bepaalde keuzes maakt, doelen nastreeft en zich inzet in arbeid en privé. In arbeid en organisatie verwijst de term naar wat mensen drijft om betrokken te blijven, te presteren en zich te ontwikkelen. Drijfveren kunnen bewust zijn, maar ook onbewust meespelen bij besluitvorming en gedrag.

In psychologie en human resource management worden drijfveren vaak onderverdeeld in intrinsieke en extrinsieke factoren. Intrinsieke drijfveren liggen in de activiteit zelf, zoals plezier in het werk, wens naar meesterschap, autonomie en zingeving. Extrinsieke drijfveren zijn beloningen buiten de activiteit, zoals loon, promotie, status of positieve feedback. Organisaties spreken daarnaast soms van kernwaarden, missies of strategische drijfveren die het gedrag van teams en afdelingen sturen.

Drijfveren worden vaak vastgesteld middels gesprekken, vragenlijsten of evaluaties en vormen een instrument in werving, loopbaanbegeleiding en teamontwikkeling. Een goede afstemming tussen iemands drijfveren en de taken die hij of zij uitvoert kan leiden tot hogere betrokkenheid, betere prestaties en minder verloop. Omgekeerd kan een mismatch tussen drijfveren en functie of organisatie leiden tot demotivatie en verloop.

Het begrip drijfveren is flexibel en kan ook op bredere niveaus worden toegepast, bijvoorbeeld bij het analyseren van de drijvende krachten achter strategieën, veranderingsprocessen of marktgedrag. Drijfveren zijn daarmee zowel individueel als organisatorisch relevant, en ze kunnen in de loop der tijd veranderen onder invloed van ervaring, context en doelen.