dewoorden

Dewoorden is een term uit de Nederlandse grammatica voor zelfstandige naamwoorden die in het enkelvoud het bepaald lidwoord de gebruiken. Ze worden daarmee onderscheiden van hetwoorden, die in het enkelvoud het bepaald lidwoord het krijgen. In het meervoud is het bepaalde lidwoord voor alle zelfstandige naamwoorden de, ongeacht of het enkelvoud een de-woord of een het-woord was.

De classificatie van de woorden is lexicaal bepaald: er is geen eenvoudige regel die voor alle gevallen klopt. Woorden worden gekoppeld aan hun lidwoord in woordenboeken en grammatica. Een praktische vuistregel is dat de-woorden meestal verwijzen naar mensen of bekende, alledaagse dingen, terwijl heel wat neutrale of abstracte concepten en diminutieven als het-woorden voorkomen. Een bekende uitzondering is het-woord kind, dat in het enkelvoud meestal als het kind gebruikt wordt, ondanks dat het een levende entiteit aanduidt.

Enkele voorbeelden van de-woorden zijn de man, de vrouw, de tafel, de stoel, de auto en de mensen. Voor het-woorden horen bijvoorbeeld boek, huis, kind en mes. In het meervoud is echter altijd de te gebruiken: de boeken, de huizen, de kinderen, de messen.

Leerlingen kunnen de afstand tussen de-woorden en het-woorden vooral leren door veel te oefenen met vocabulaire en door raadpleegbare naslagwerken te raadplegen. De indeling beïnvloedt ook andere grammaticale aspecten, zoals welk lidwoord en welke demonstratieve vormen bij een woord passen. Voor verifieerbare informatie geldt: raadpleeg een Nederlands woordenboek of grammaticagids voor de specifieke combinatie van een woord en zijn lidwoord.