asociaal

Asociaal is een Nederlands bijvoeglijk naamwoord dat doorgaans wordt gebruikt om gedrag te beschrijven dat niet overeenkomt met de normen en verwachtingen van de samenleving of dat de rechten en gevoelens van anderen schaadt. Voorbeelden zijn overlast veroorzaken, gebrek aan empathie of het negeren van andermans belangen.

In het alledaagse taalgebruik is asociaal vaak subjectief en informeel; het is geen klinische term. In formele psychologie en psychiatrie wordt vaker gesproken van antisociaal gedrag of van een antisociale persoonlijkheidsstoornis wanneer er sprake is van een langdurig patroon van schadelijk gedrag en gebrek aan respect voor normen.

Het verschil tussen asociaal en antisociaal is subtiel. Asociaal verwijst naar gedrag en de indruk die iemand maakt, terwijl antisociaal in klinische zin een vast persoonlijkheidskenmerk kan aanduiden en soms pathologisch wordt genoemd. In de praktijk worden de termen echter vaak door elkaar gebruikt in informeel taalgebruik, wat tot verwarring kan leiden.

De term gaat terug op het voorvoegsel a- (niet) en sociaal (betrekking hebbend op de samenleving). Het is afgeleid onder invloed van het Franse asocial en het Engelse asocial. Asociaal kan stigmatiserend werken, waardoor voorzichtigheid bij labeling geboden is.

In beleid en wetenschappelijke context worden vaak neutralere formuleringen gebruikt, zoals 'niet-sociaal gedrag' of 'ongepast gedrag', afhankelijk van de context.